Sektörün tehlike profili
İş yeri tehlike sınıfları tebliğinin ekinde inşaat bölümlerine (41, 42, 43) ait 72 faaliyet kodu vardır. Bunların 60'ı çok tehlikeli, 10'u tehlikeli, yalnızca 2'si az tehlikeli sınıftadır. %83'lük bu oran, sektör görünümleri içinde madencilik (%95) ve petrol-doğal gaz (%91) ardından üçüncü sıradadır; yükümlülüklerin ağırlığı doğrudan bu sınıftan gelir.
SGK 2025 tablosu
| NACE bölümü | İş kazası | Ölüm | Meslek hastalığı |
|---|---|---|---|
| 41 · Bina inşaatı | 51.927 | 360 | 23 |
| 42 · Bina dışı yapıların inşaatı | 20.529 | 145 | 6 |
| 43 · Özel inşaat faaliyetleri | 9.568 | 81 | 2 |
| Sektör toplamı | 82.024 | 586 | 31 |
Sektörün kaza payı %10,7 iken ölüm payı %30,1'dir. Her 1.000 iş kazasında 7,1 ölüm düşer; ülke ortalaması 2,5'tir. İnşaatta sorun kazanın sayısı değil, ağırlığıdır.
İşverenin yerine getirmesi gereken başlıklar
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun idari para cezasına bağlanmış madde başlıkları, inşaatta denetimin de gündemini oluşturur:
- İşverenin genel yükümlülüğü — tedbir alma, organizasyon, araç-gereç sağlama ve tedbirleri değişen şartlara uydurma.
- İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri; iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme.
- Risk değerlendirmesi, kontrol, ölçüm ve araştırma.
- Acil durum planları, yangınla mücadele, ilk yardım ve tahliye.
- Sağlık gözetimi; çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi.
- İş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi.
- Çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği kurulu ve — şantiyenin ayırt edici başlığı — iş sağlığı ve güvenliğinin koordinasyonu.
Koordinasyon başlığı inşaatta belirleyicidir: aynı sahada birden çok işveren ve alt işveren çalıştığında yükümlülük ortadan kalkmaz, koordinasyona dönüşür. Kaza istatistiği de bunu doğrular; ölümlerin yarısından fazlası 50'den az çalışanı olan iş yerlerinde kayıtlıdır ve şantiyedeki alt işveren ekipleri çoğunlukla bu ölçektedir.
Meslek hastalığı tarafı sayı olarak küçüktür (31 vaka), ama bu düşük bildirim, riskin yokluğu anlamına gelmez: gürültü, titreşim, toz ve kas-iskelet sistemi zorlanmaları şantiyede sürekliliği olan maruz kalma biçimleridir ve sağlık gözetimi bu başlığı taşır.
Kendi faaliyet kodunuz
Şantiyenizin tehlike sınıfı, NACE kodunuza bağlıdır ve yükümlülüklerin ağırlığını o belirler. Tehlike sınıfı sorgusu ile kodunuzu arayabilir, inşaat sektörü görünümünde 72 kodun tamamını ve bölüm bölüm kaza tablosunu görebilirsiniz. Ülke geneli karşılaştırması için Türkiye İSG istatistikleri sayfasındaki sektör tablosu kullanılır.