Ne yapar
Kontrol listesi, geçmişte öğrenilmiş tehlikeleri ve iyi uygulamaları bir sonraki değerlendirmeye taşır. Değerlendiren kişi listeyi sahaya karşı işletir; her madde için “uygun / uygun değil / kapsam dışı” cevabı ve gerekçesi kayda geçer.
Gücü
- Tekrarlanabilir — farklı kişiler aynı soruları sorar, sonuçlar karşılaştırılabilir.
- Hızlı — hazırlık gerektirmez, sahada işletilir.
- Öğrenmeyi taşır — bir olaydan çıkan ders listeye eklenir ve bir daha unutulmaz.
Sınırı
Liste, listede olmayanı bulmaz. Yeni bir süreç, alışılmadık bir ekipman ya da hiç yaşanmamış bir senaryo, hazır listeden geçip gider. Bu yüzden kontrol listesi, soru üreten bir yöntemle (what-if, HAZOP) birlikte kullanılır: liste kapsamı garanti eder, öteki derinliği.
Listeyi bozan iki şey
- Uzunluk. Yüz maddelik bir liste, elli maddeden sonra dikkatle değil alışkanlıkla işaretlenir. Kısa ve o işe özgü liste, uzun ve genel listeden daha iyi çalışır.
- Gerekçesiz “uygun” işareti. Bulgu üretmeyen bir liste, ya saha kusursuzdur ya da liste işletilmemiştir; ikincisi çok daha olasıdır.
Listenin bakımı
Kontrol listesi canlı bir belgedir: olaylardan, denetim bulgularından ve mevzuat değişikliklerinden beslenir. Yıllardır değişmeyen bir liste, artık o tesisi değil, listeyi ilk yazan kişinin o günkü bilgisini denetliyordur.