Yönetmelikteki tanım
Kişisel Koruyucu Donanımların İş Yerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesi KKD'yi şöyle tanımlar: çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazlar. Tanım; koruma amacıyla bir bütün hâline getirilmiş donanımı, birlikte kullanılan ayrılabilir koruyucu parçaları ve yalnız bu donanımla kullanılan değiştirilebilir parçaları da kapsar.
Neler KKD sayılmaz
Aynı yönetmelik kapsam dışını da sayar: özel olarak çalışanın sağlığını ve güvenliğini korumak üzere yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar, afet ve acil durum birimlerinin müdahale ekipmanı, kolluk ve istihbarat kurumlarının kullandığı koruyucular, kara taşımacılığında kullanılan koruyucular, spor ekipmanı, nefsi müdafaa amaçlı araçlar ile riskleri saptayan ve haber veren taşınabilir cihazlar.
KKD son sıradadır
Yönetmeliğin 5. maddesi sıralamayı açıkça kurar: kişisel koruyucu donanım, risklerin toplu korunmayı sağlayacak teknik önlemlerle ya da iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği veya yeterince azaltılamadığı durumlarda kullanılır. Yani KKD, tehlikeyi kaynağında ortadan kaldırmanın yerine geçmez; kalan riski taşır.
İşverenin yükümlülükleri
Hangi işte hangi donanımın kullanılacağı risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlenir. Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca kişisel koruyucu donanımlar işveren tarafından ücretsiz verilir; imalatçının kullanım kılavuzuna uygun olarak bakımı, onarımı ve değişimi sağlanır. Birden fazla riske karşı aynı anda birden fazla donanım gerekiyorsa bunlar birbiriyle uyumlu olmalı ve etkisini sürdürmelidir. İşveren ayrıca donanımın hangi riske karşı koruduğunu çalışana bildirir ve kullanım eğitimini verir. Çalışanın yükümlülüğü de 6331 sayılı Kanunda yazılıdır: kendisine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak. KKD temin etmeyen işveren için Kanun çalışan başına idari para cezası öngörür; tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla değişir.
Seçim, dağıtım ve takip
Uygulamada KKD işi üç adımdır. Önce seçim: risk değerlendirmesinde belirlenen tehlikeye göre hangi koruma sınıfının gerektiği kararlaştırılır. Sonra dağıtım: donanımın kime, ne zaman ve hangi bedende verildiği kaydedilir; teslim kaydı hem eğitimin hem de ücretsiz sağlama yükümlülüğünün kanıtıdır. En sonda kullanım ömrü: her donanımın imalatçı kılavuzuna göre bakımı, temizliği ve değişim zamanı vardır. Filtreli maske, emniyet kemeri ve baret gibi kalemlerde değişim tarihi kaçırıldığında donanım görünürde durur ama koruma sağlamaz.
Optifora'da nerede
KKD modülü bugün hazır olan üç modülden biridir: tehlikeye göre donanım seçimi, kayıtlı seçimler ve onay akışı. Kapsamı modül kataloğunda, terimin İngilizce karşılıkları sözlükte yazılıdır.