Tanımlar
Alt patlama limiti, ABD iş güvenliği düzenlemesinde (29 CFR 1926.1202) "bir tutuşturucu kaynağın alev ya da patlama oluşturması için havada gereken en düşük madde derişimi" olarak tanımlanır; aynı büyüklüğe alt yanıcılık limiti (LFL) de denir. Üst patlama limiti bu aralığın öteki ucudur: derişim UEL'in üstüne çıktığında karışımda yanma için yeterli oksijen kalmaz ve karışım tutuşmaz. İki sınır arasındaki bant, maddenin havayla patlayıcı karışım oluşturduğu aralıktır; Avrupa Birliği sınıflandırma mevzuatı yanıcı gazı da "20 °C ve 101,3 kPa'da hava ile yanıcı aralığı bulunan gaz" ifadesiyle bu aralık üzerinden tanımlar.
Sayıyla bir örnek
1,3-bütadien için ABD mevzuatının kendi eki (29 CFR 1910.1051, Ek A) alt patlama limitini hacimce %2, üst patlama limitini %11,5 olarak verir; kendiliğinden tutuşma sıcaklığı 420 °C'dir. Yani havada %2'nin altındaki derişim tutuşmaz, %11,5'in üstündeki derişim de tutuşmaz; arada kalan her değer patlayıcıdır.
Neden %100 değil, yüzdesi ölçülür
Saha ölçümünde eşik alt limitin kendisi değil, onun küçük bir yüzdesidir. Kapalı alan girişinde yaygın eşik alt yanıcılık limitinin %10'udur; yeraltı yapı işlerinde metan için düzenleme %10 ve %20 gibi eşiklerde önlem ve tahliye adımları tanımlar. Ulusal İş Güvenliği ve Sağlığı Enstitüsü'nün (NIOSH) "hayat ve sağlık için ani tehlike" değerlerinde de bazı maddeler için ölçüt, toksik etki değil alt patlama limitinin %10'udur. Gerekçe basittir: gaz dedektörü bir noktayı ölçer, ortam ise karışır.
Türkiye tarafında karşılığı
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, patlayıcı ortamı "yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışım" olarak tanımlar. Aynı yönetmelik işverene patlamadan korunma dokümanı hazırlama, patlayıcı ortam oluşmasını önleme, önlenemiyorsa tutuşmayı önleme ve zararlı etkileri azaltma yükümlülüğü verir.
Optifora'da nerede
Patlamadan korunma dokümanı modülü bugün hazır olan üç modülden biridir: alanlar, alan dosyası, on dört bölümlü doküman ve ekipman uygunluğu. Kapsam modül kataloğunda; LEL, UEL ve yakın terimlerin karşılıkları sözlükte yazılıdır.